Dotacje na deszczówkę przy domach: Toruń szykuje nabór w programie Mikroretencja

Upały, długie tygodnie bez deszczu, a potem nagle ulewa, która w kilka minut zamienia ulice w potoki i zalewa piwnice – taki scenariusz coraz częściej dotyczy także Torunia. Zmiany klimatu przestały być abstrakcyjną prognozą: mieszkańcy widzą je w przegrzanych centrach miast, przesuszonej zieleni i lokalnych podtopieniach po intensywnych opadach. Teraz pojawia się konkretna szansa, by część tych problemów ograniczać na własnej posesji: w najbliższym czasie ma ruszyć Program Mikroretencja, który pomoże dofinansować rozwiązania zatrzymujące wodę opadową przy budynkach jednorodzinnych.

Dlaczego mikroretencja stała się pilna

Według danych naukowych średnia temperatura powierzchni Ziemi wzrosła od czasów przedindustrialnych o około 1,1–1,2°C. To pozornie niewielka różnica, ale jej skutki w miastach są szczególnie odczuwalne: nagrzane place, „betonowe” podwórka i ulice, mniej cienia, a jednocześnie przeciążone systemy odprowadzania wód opadowych podczas nawałnic.

Prognozy dla Polski wskazują na częstsze i silniejsze zjawiska ekstremalne: intensywne opady i podtopienia, długotrwałe susze oraz fale upałów. W praktyce oznacza to rosnące ryzyko strat dla infrastruktury, obciążenie dla rolnictwa oraz zagrożenia dla zdrowia mieszkańców.

Miasta analizują ryzyka i wdrażają adaptację

Samorządy coraz mocniej stawiają na adaptację do zmian klimatu – czyli działania, które nie ograniczają się do reagowania po szkodach, ale mają zmniejszać ich prawdopodobieństwo i skalę. Zanim jednak ruszą inwestycje, potrzebna jest diagnoza. Miasta sprawdzają, gdzie najłatwiej o zalania po ulewach, które miejsca szczególnie mocno się nagrzewają przez efekt miejskiej wyspy ciepła, gdzie grunt ma małą zdolność retencji oraz gdzie pogarsza się jakość powietrza i pojawiają się epizody smogowe.

Na tej podstawie planuje się działania – od zmian w planowaniu przestrzennym po inwestycje w tzw. infrastrukturę zielono-niebieską. W praktyce oznacza to m.in. dodatkowe drzewa i zieleń przyuliczną, parki kieszonkowe, zielone dachy czy ogrody deszczowe, które obniżają temperaturę i pomagają zatrzymać wodę po ulewach.

Także w Toruniu widać elementy tego podejścia: pojawiają się łąki kwietne przy ulicach oraz parki kieszonkowe. Równolegle, w wielu miastach modernizuje się kanalizację deszczową, rozwija systemy przeciwpowodziowe, a w planach zagospodarowania ogranicza zabudowę na terenach zalewowych i tworzy korytarze przewietrzania.

Program Mikroretencja: pieniądze na wodę, która zostaje na działce

W odpowiedzi na rosnące problemy z wodą ma zostać uruchomiony Program Mikroretencja, dofinansowany ze środków Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021–2027. Jego główny cel to zwiększenie retencji wód opadowych przy budynkach jednorodzinnych. W praktyce program ma pomóc chronić lokalne zasoby wodne, łagodzić skutki suszy i jednocześnie ograniczać ryzyko podtopień.

Wnioski będą składane bezpośrednio do właściwego WFOŚiGW dla danego województwa – w przypadku Torunia będzie to Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu.

Dotacja obejmuje zakup, montaż, budowę, rozbudowę i uruchomienie instalacji. Systemy muszą umożliwiać zatrzymanie lub wykorzystanie wody na terenie nieruchomości - bez konieczności odprowadzenia do kanalizacji (z wyjątkiem sytuacji awaryjnych)

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Kluczowe jest więc to, by deszczówka nie „uciekała” od razu do kanalizacji, tylko pracowała na miejscu: zasilała ogród, poprawiała wilgotność gleby i odciążała sieć podczas intensywnych opadów.

Co można zrobić już teraz – i co będzie wspierane

Choć szczegóły naboru mają zostać podane w ramach uruchamiania programu, kierunek jest jasny: premiowane będą rozwiązania, które zatrzymują lub wykorzystują wodę opadową na terenie posesji. Równolegle eksperci przypominają, że część działań można wdrażać od ręki, nawet bez dużych inwestycji – z korzyścią dla własnego otoczenia i miejskiego mikroklimatu.

• Ograniczenie częstego koszenia trawy, by łatwiej zatrzymywała wilgoć w glebie i lepiej znosiła suszę.
• Zbieranie deszczówki i wykorzystanie jej do podlewania ogrodu lub zieleni.
• Sadzenie drzew i zwiększanie powierzchni zielonych, co zmniejsza nagrzewanie przestrzeni.
• Ograniczanie nadmiernego zużycia energii, co pośrednio wspiera działania klimatyczne i poprawia komfort w czasie upałów.

Gdzie pytać o nabór: Zespół Doradców Energetycznych WFOŚiGW w Toruniu

Osoby, które będą chciały przygotować się do złożenia wniosku lub dobrać najlepsze rozwiązanie do swojej nieruchomości, będą mogły uzyskać informacje m.in. u doradców energetycznych w Zespole Doradców Energetycznych WFOŚiGW w Toruniu – w ramach Projektu Doradztwa Energetycznego.

Projekt Doradztwa Energetycznego prowadzi Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wspólnie z 16 wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej jako Parterami. Całość jest finansowana w 100 % ze środków Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko na lata 2021-2027.

Zadaniem doradców jest m.in. wskazywanie możliwych i najkorzystniejszych źródeł finansowania inwestycji związanych z adaptacją do zmian klimatu, poprawą efektywności energetycznej oraz OZE. Kontakt możliwy jest mailowo: doradztwo@wfosigw.torun.pl, a także osobiście w siedzibie WFOŚiGW w Toruniu przy ul. Fredry 8.

W miastach, gdzie pogoda coraz częściej „przeskakuje” między suszą a ulewą, mikroretencja staje się rozwiązaniem praktycznym: pomaga mieszkańcom lepiej gospodarować wodą i jednocześnie buduje odporność całego Torunia na ekstremalne zjawiska. Uruchomienie programu ma dać narzędzia, by te działania były łatwiejsze do sfinansowania i wdrożenia przy domach jednorodzinnych.

Autor: Bartosz Fryckowski