Rosyjski pocisk nad Polską. Premier: „Wojsko było gotowe do zestrzelenia”

Nocny alarm na wschodzie Polski

Była noc z 28 na 29 grudnia 2024 r., gdy mieszkańcy wschodnich województw usłyszeli wycie syren alarmowych. Systemy obrony powietrznej zostały postawione w stan najwyższej gotowości – generał Ireneusz Nowak jeszcze przed północą uruchomił wszystkie dostępne środki krajowe i sojusznicze. Jak się okazało, podczas zmasowanego rosyjskiego ataku rakietowego na zachodnią Ukrainę dwa obiekty naruszyły polską przestrzeń powietrzną. Jeden z nich – jak potwierdziły wstępne oględziny wojskowych – spadł na terenie gminy Tarnawa-Kolonia w województwie lubelskim. Na szczęście obszar był niezabudowany, więc obyło się bez ofiar i zniszczeń.

Premier Donald Tusk jeszcze przed świtem przewodniczył odprawie z udziałem szefów Wojska Polskiego, Ministerstwa Obrony Narodowej oraz służb podległych MSWiA. Po zakończeniu spotkania, wraz z ministrami Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem i Marcinem Kierwińskim, udał się bezpośrednio na miejsce upadku pocisku. „Chcemy wskazać służbom i prokuraturze, jak wielkie znaczenie ma szybkie wyjaśnienie wszystkich okoliczności tego dramatycznego zdarzenia – całe szczęście bez ofiar i zniszczeń” – mówił szef rządu na konferencji prasowej.

„Byliśmy gotowi zestrzelić rakietę” – deklaracje wojska

Premier podkreślił, że polscy piloci i dowódcy obrony powietrznej zadziałali błyskawicznie i sprawnie. „Pierwsze informacje jednoznacznie wskazują, że odpowiednie służby, przede wszystkim wojsko i nasi piloci, zadziałały bardzo szybko i sprawnie. Nie było bezpośredniego zagrożenia w związku z tym, że rakieta spadła w terenie niezabudowanym” – relacjonował Donald Tusk. Kluczowe jest jednak to, że – jak dodał – armia była w każdej chwili gotowa do zestrzelenia pocisku, gdyby jego tor lotu wskazywał na zagrożenie dla obszarów zamieszkanych. Decyzję o niepodejmowaniu intercepcji podjęto właśnie dlatego, że pocisk wpadł w pustą, rolniczą okolicę.

Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak‑Kamysz ujawnił szczegóły działania systemów obronnych. „Od godzin późnowieczornych generał Ireneusz Nowak postawił w stan gotowości wszystkie systemy obrony powietrznej, uruchamiając krajowe i sojusznicze służby związane z ochroną przestrzeni lotniczej” – poinformował szef MON. Dodał, że koordynacja między wojskiem, policją, strażą pożarną oraz służbami wywiadowczymi działa bez zarzutu. Na miejscu pracują już prokuratorzy, a badania nadzoruje prokuratura wspólnie z MON i MSWiA.

„Wszystkie służby są skoordynowane. Badanie tego zdarzenia odbywa się pod nadzorem prokuratury i przy udziale służb MON oraz MSWiA. Współpraca i wymiana informacji są na najwyższym poziomie. Nie ma żadnej rywalizacji – każdy wie, jakie jest jego zadanie”

Władysław Kosiniak-Kamysz, Minister Obrony Narodowej

Rosyjski pocisk Ch‑101 i współpraca z sojusznikami

Wstępna identyfikacja przeprowadzona przez wojskowych ekspertów wskazuje, że był to rosyjski pocisk manewrujący typu Ch‑101. Premier zaznaczył, że ostateczny werdykt poznamy po szczegółowych badaniach, ale wszelkie przesłanki prowadzą właśnie do tego wniosku. „Rosja będzie stawać na głowie, żeby oczyścić się z odpowiedzialności. Szanujemy decyzję prokuratury i nie rozstrzygamy ostatecznie tej sprawy, ale według oceny wojskowych dotyczącej szczątków pocisku wszystko wskazuje na to, że był to rosyjski pocisk Ch‑101” – mówił Tusk.

W trakcie odprawy potwierdzono również, że incydent został natychmiast zgłoszony dowódcom NATO. Sojusznicy – w tym państwa europejskie i Stany Zjednoczone – zadeklarowali pełną solidarność oraz gotowość do włączenia się w postępowanie wyjaśniające. Premier poinformował, że ukraińskie myśliwce do samej granicy starały się przechwycić obiekty zmierzające w stronę Polski. „Pan generał Nowak poinformował mnie o tym, że myśliwce ukraińskie do samej polskiej granicy starały się przechwycić i zatrzymać pociski, które zmierzały w polską stronę. To pokazuje, jak ważna jest nasza współpraca z naszymi sojusznikami” – podkreślił szef rządu.

System ostrzegania i procedury dla mieszkańców

W nocy mieszkańcy wielu miejscowości Lubelszczyzny i Podkarpacia usłyszeli syreny alarmowe. Jak wyjaśnił minister Marcin Kierwiński, Rządowe Centrum Bezpieczeństwa uruchomiło system ostrzegania w ciągu ok. 13 minut od momentu wykrycia zagrożenia. „Ludność cywilna została ostrzeżona syrenami. Wiem, że ciągle jako społeczeństwo uczymy się sytuacji, w której musimy każdy na swój sposób reagować na ostrzeżenia, sygnały, syreny alarmowe” – mówił szef MSWiA. Dodał, że procedury są już dwukrotnie aktualizowane, a po tym zdarzeniu prawdopodobnie zostaną ponownie dopracowane. „Już dwukrotnie aktualizowaliśmy procedury dotyczące informowania społeczeństwa i tym razem pewnie też zdecydujemy się na taki krok, by być jeszcze lepiej przygotowanym. Tego typu sytuacje będą się zdarzały i musimy być na nie przygotowani” – zapowiedział Kierwiński.

W ostatnich miesiącach regularnie prowadzone są szkolenia dla ludności z zakresu reagowania na zagrożenia. Wprowadzono też zmiany w systemie powiadamiania – obecnie alertom towarzyszy krótka informacja o rodzaju zagrożenia. Władze apelują o zapoznanie się z „Poradnikiem bezpieczeństwa”, w którym opisano procedury postępowania po usłyszeniu syreny.

Co to oznacza dla Torunia i regionu?

Choć zdarzenie miało miejsce kilkaset kilometrów od Torunia, jego konsekwencje odczują również mieszkańcy naszego województwa. Po pierwsze, systemy obrony powietrznej są scentralizowane – dowództwo operacyjne może w każdej chwili postawić w stan gotowości jednostki stacjonujące również w Kujawsko-Pomorskiem. W Toruniu mieści się między innymi Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia, którego personel przeszedł już intensywne szkolenia z zakresu reagowania na incydenty powietrzne. Po drugie, procedury ostrzegania ludności są identyczne w całym kraju: mieszkańcy Torunia, jeśli zajdzie taka potrzeba, zostaną powiadomieni przez syreny systemu alarmowego zlokalizowane na dachach komend straży pożarnej i urzędów.

Lokalne służby – toruńska policja, straż pożarna oraz Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego w Bydgoszczy – utrzymują stałą łączność z RCB. Co więcej, w regionie działają punkty noclegowe i magazyny rezerw, które mogą być wykorzystane w przypadku masowej ewakuacji. Władze Torunia zapowiedziały, że w najbliższych tygodniach odbędą się dodatkowe ćwiczenia dla mieszkańców, podczas których każdy będzie mógł sprawdzić, jak zachować się w sytuacji alarmu lotniczego. „Bezpieczeństwo zaczyna się od świadomości – im lepiej znamy procedury, tym szybciej i skuteczniej zareagujemy” – podkreślają urzędnicy.

Wsparcie Ukrainy i najbliższe 100 dni

Premier Donald Tusk po naradzie przypomniał, że dzień wcześniej w Lublinie spotkał się z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim. Rozmowa dotyczyła przede wszystkim współpracy w zakresie obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej. „Po tym zdarzeniu będziemy rozważali dalsze wsparcie dla Ukrainy, żeby Ukraina nie przegrała tej wojny. Po mojej rozmowie z Wołodymyrem Zełenskim sprawa jest ewidentna – najbliższe 100 dni mogą rozstrzygnąć o wyniku tej wojny. Wielkie znaczenie ma więc także to, co Polska będzie robiła w tej sprawie” – zapowiedział szef rządu. Dodał, że skuteczna obrona Ukrainy przed rosyjskimi atakami bezpośrednio zwiększa bezpieczeństwo Polski, dlatego dalsza pomoc – zarówno wojskowa, jak i humanitarna – leży w naszym narodowym interesie.

• Pocisk manewrujący typu Ch‑101 spadł w pobliżu Tarnawa-Kolonia (woj. lubelskie) – brak ofiar i zniszczeń.
• System ostrzegania uruchomiono w ciągu 13 minut od naruszenia granicy – mieszkańcy usłyszeli syreny.
• Polskie wojsko było gotowe do zestrzelenia rakiety, ale zrezygnowano z intercepcji z powodu niezabudowanego terenu.
• W 100 dni może zapaść decyzja o wyniku wojny na Ukrainie – Polska rozważa zwiększenie wsparcia.