Nowy most w Głuchołazach otwarty. Premier Tusk: to przykład odbudowy plus
Powódź z 2024 roku zmusiła rząd do szybkich działań
Wrześniowa powódź w 2024 roku dotknęła przede wszystkim południowe województwa Polski, a Głuchołazy stały się jednym z symboli walki z żywiołem. Zniszczenie mostu na rzece Biała Głuchołaska odcięło od siebie dwie części miasta i sparaliżowało ruch na drodze krajowej nr 40, która łączy region z przygranicznymi terenami Czech. Premier Donald Tusk podczas dzisiejszego otwarcia podkreślał, że bez masywnej pomocy państwa lokalna społeczność nie miałaby szansy samodzielnie poradzić sobie ze zniszczeniami. Decyzje o wsparciu zapadały właśnie w tym mieście, które znalazło się w centrum uwagi ogólnopolskich mediów i instytucji rządowych.
Natychmiast po przejściu fali powodziowej Rządowa Agencja Rezerw Materiałowych we współpracy z wojskiem postawiła most tymczasowy, który umożliwił podstawowe funkcjonowanie miasta. Jednak wyzwaniem pozostawała budowa trwałej przeprawy, która sprostałaby przyszłym zagrożeniom. Jak zaznaczył minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński, nowy most jest przykładem „odbudowy plus” – nowoczesnej i odpornej na wielką wodę. Prace nad stałą konstrukcją rozpoczęły się jeszcze w trakcie trwania akcji ratunkowej i były priorytetem dla sztabu kryzysowego.
Nowa przeprawa – wyższa, mocniejsza i bezpieczniejsza
Most oddany dziś do użytku różni się znacząco od swojego poprzednika, zwanego potocznie „mostem Andrzeja”. Konstrukcja nośna została podniesiona o niemal metr, a oba końce przęsła opierają się na masywnych przyczółkach, które przenoszą ciężar na podłoże za umocnieniem wałów koryta rzeki. Takie rozwiązanie ma zapewnić stabilność nawet podczas gwałtownych wezbrań. Minister infrastruktury Dariusz Klimczak podkreślił, że obiekt zaprojektowano z uwzględnieniem doświadczeń z katastrofalnej powodzi, dzięki czemu jest znacznie bardziej odporny na ekstremalne zjawiska hydrologiczne. Koszt budowy mostu oraz całej niezbędnej infrastruktury technicznej wyniósł 65 mln zł.
„Tu w Głuchołazach było wyraźnie widać, że bez masywnej pomocy państwa ludzie i samorząd nie mają szansy sobie poradzić. Dlatego decyzje o pomocy zapadły właśnie w tym mieście.”
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Nowa przeprawa nie tylko łączy dwie części Głuchołaz, ale także przywraca ciągłość drogi krajowej nr 40, która jest ważnym szlakiem tranzytowym w kierunku granicy z Czechami. Dzięki temu ułatwiony będzie ruch transgraniczny, codzienne podróże mieszkańców oraz transport towarów. Minister koordynator służb specjalnych Tomasz Siemoniak zaznaczył, że takie miejscowości jak Głuchołazy zasługują na dobrą infrastrukturę, by przyciągały ludzi, turystów i dawały poczucie bezpieczeństwa. W dłuższej perspektywie most ma również stymulować rozwój gospodarczy i turystyczny całego regionu.
Znaczenie inwestycji dla mieszkańców Torunia i regionu kujawsko-pomorskiego
Choć Głuchołazy leżą na Opolszczyźnie, to doświadczenia z walki z powodzią są bliskie również mieszkańcom Torunia i Kujawsko-Pomorskiego. Wisła od wieków bywa groźna, a lokalne wały przeciwpowodziowe wymagają ciągłych modernizacji. W 2010 roku Toruń doświadczył poważnego zagrożenia powodziowego, które ujawniło słabości systemu ochrony przeciwpowodziowej. Dziś, patrząc na skalę pomocy udzielonej Głuchołazom – 365 mln zł tylko na odbudowę tego miasta – torunianie mogą zadawać sobie pytanie, czy podobne wsparcie otrzymałoby ich miasto w razie katastrofy. W regionie trwają prace nad umocnieniem wałów wzdłuż Wisły, a samorząd województwa planuje inwestycje w infrastrukturę hydrotechniczną. Nowy most w Głuchołazach pokazuje, że szybka i skuteczna odbudowa jest możliwa, jeśli państwo zaangażuje odpowiednie środki i koordynację służb.
Toruń, jako miasto turystyczne i akademickie, szczególnie docenia wartość dobrych połączeń drogowych. Most w ciągu drogi krajowej nr 40 na południu Polski jest analogią do toruńskich przepraw mostowych – mostu drogowego im. Józefa Piłsudskiego oraz mostu gen. Elżbiety Zawackiej. Każda awaria lub zniszczenie którejś z nich paraliżuje miasto. W Głuchołazach zdecydowano się na podniesienie konstrukcji o metr – to rozwiązanie, które warto rozważyć także przy planowaniu modernizacji toruńskich mostów, szczególnie w kontekście prognozowanych zmian klimatycznych i częstszych ekstremalnych zjawisk pogodowych.
Rekordowa pomoc rządowa – 11 mld zł dla powodzian
Odbudowa mostu w Głuchołazach to tylko element szerokiego pakietu pomocowego, jaki rząd uruchomił po wrześniowej powodzi. Łącznie na wsparcie wszystkich poszkodowanych regionów przeznaczono 11 mld zł – najwięcej w historii Polski na walkę ze skutkami żywiołu. Premier Tusk poinformował, że uparł się, aby do samego miasta Głuchołazy trafiło ponad 360 mln zł, zarówno na pomoc doraźną, jak i na budowę mostu, szkoły, żłobka czy pływalni miejskiej. W ramach tych środków zrealizowano już wiele projektów, ale jak stwierdził szef rządu, szkody są jeszcze widoczne i pomoc nie kończy się na jednym otwarciu.
Wsparcie państwa objęło prawie 30 różnych instrumentów – od dotacji na infrastrukturę po zasiłki bezpośrednie. Ponad 1 mld zł z całej puli trafił w formie bezpośrednich zasiłków do 62 tys. rodzin. Z kolei 6 mld zł z 11 mld zł pochodzi z Funduszy Europejskich, co pokazuje skuteczność absorpcji środków unijnych w sytuacjach kryzysowych. Pomoc otrzymały także inne miejscowości – m.in. Lądek-Zdrój, Stronie Śląskie czy Bardo.
- Całkowita kwota pomocy rządowej po powodzi: 11 mld zł
- Środki dla Głuchołaz: 365 mln zł (w tym most za 65 mln zł)
- Bezpośrednie zasiłki wypłacone 62 tys. rodzinom na łączną kwotę 1 mld zł
- Liczba instrumentów wsparcia: 30
- Środki z Funduszy Europejskich: 6 mld zł
Plany na przyszłość – kolejne inwestycje w Głuchołazach
Otwarcie mostu to nie koniec odbudowy Głuchołaz. Władze miasta i rząd zapowiedziały dalsze prace, które mają przywrócić pełną funkcjonalność zniszczonej infrastrukturze. W planach jest m.in. remont mostu Świętego Wojciecha, a także modernizacja terenów rekreacyjnych oraz kompleksu sportowego. Łączna wartość tych przedsięwzięć opiewa na prawie 50 mln zł. Premier Donald Tusk podczas ceremonii otwarcia zapewnił, że rząd nie kończy pomocy – szkody są jeszcze widoczne, ale dzięki systematycznemu wsparciu miasto odzyska dawny blask.
„Uparliśmy się, żeby przekazać maksymalną możliwą kwotę pieniędzy na pomoc w Głuchołazach. To jest ponad 360 mln złotych tylko w tym mieście – na pomoc doraźną, jak i budowę mostu, szkoły, żłobka czy pływalni miejskiej. Nie mam żadnych wątpliwości, że szkody jeszcze są widoczne. My na tym nie kończymy pomocy.”
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
„Głuchołazy były w centrum zainteresowania całej Polski. Walka o most – wtedy przegrana, bo woda okazała się silniejsza – ale też dramat setek mieszkańców – to wszystko kazało nam jeszcze poważniej podejść do kwestii pomocy dla terenów popowodziowych.”
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
„Most, który dziś otwieramy jest przykładem odbudowy plus. Jest nowoczesny i odporny na wielką wodę.”
Marcin Kierwiński, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
„Powstał nowoczesny obiekt, zaprojektowany z uwzględnieniem doświadczeń z katastrofalnej powodzi, dzięki czemu jest znacznie bardziej odporny na ekstremalne zjawiska hydrologiczne. Usprawni nie tylko codzienne podróże i ruch transgraniczny z Czechami, ale także zwiększy bezpieczeństwo mieszkańców oraz stworzy lepsze warunki dla rozwoju gospodarczego i turystycznego całego regionu.”
Dariusz Klimczak, Minister Infrastruktury
„Takie miejscowości, jak Głuchołazy zasługują na dobrą infrastrukturę, by przyciągały ludzi, turystów i dawały poczucie bezpieczeństwa.”
Tomasz Siemoniak, Minister Koordynator Służb Specjalnych
Odbudowa Głuchołaz staje się wzorem skutecznej interwencji państwa po klęsce żywiołowej. Dla Torunia i innych miast w kraju to ważna lekcja – że odpowiednio szybkie i finansowo wsparte działania mogą nie tylko odbudować zniszczoną infrastrukturę, ale także uczynić ją bardziej odporną na przyszłe zagrożenia. Czy toruńskie mosty i wały są gotowe na podobne wyzwania? To pytanie, które powinno zadać sobie każde lokalne samorządowe biuro zarządzania kryzysowego.