Projektowanie domu a planowanie instalacji Smart Home - co uwzględnić?
Większość decyzji o inteligentnym domu zapada nie wtedy, gdy wybiera się aplikację, tylko wtedy, gdy elektryk ciągnie przewody. Po zamknięciu ścian część rozwiązań przestaje być dostępna albo robi się dwa razy droższa. Dlatego rozmowa o automatyce powinna odbyć się przy projekcie, a nie przy odbiorze.
Co trzeba przesądzić, zanim zamkną się ściany
| Element | Co przewidzieć na etapie stanu surowego | Skutek pominięcia |
|---|---|---|
| Przewód neutralny w puszkach | doprowadzenie N do każdej puszki łącznika | wybór łączników zawężony do modeli z układem obejściowym |
| Rezerwa w rozdzielnicy | wolne miejsce na szynie DIN, najlepiej jedna trzecia | brak miejsca na moduły sterujące |
| Okablowanie strukturalne | skrętka do każdego pomieszczenia i pod punkty dostępowe | sieć oparta wyłącznie na Wi-Fi, z lukami zasięgu |
| Rury osłonowe | peszle na trasach, które mogą być potrzebne później | kucie ścian przy każdej rozbudowie |
| Punkt dystrybucyjny | szafka z zasilaniem i wentylacją, poza pokojami | urządzenia sieciowe rozrzucone po domu |
| Zasilanie rolet i ogrzewania | przewody sterujące do napędów i stref grzewczych | sterowanie tylko lokalne, bez automatyki |
Pierwszy wiersz odpowiada za największą liczbę rozczarowań. Klasyczna instalacja doprowadza do łącznika wyłącznie przewód fazowy, bo mechaniczny wyłącznik nie potrzebuje niczego więcej. Łącznik inteligentny musi mieć zasilanie także wtedy, gdy obwód jest wyłączony. Na rynku są modele pracujące bez przewodu neutralnego, ale wymagają układu obejściowego albo minimalnego obciążenia na wyjściu, co bywa problemem przy oświetleniu diodowym. Doprowadzenie przewodu na etapie budowy kosztuje kilka złotych i zdejmuje całe to ograniczenie z listy.
Przewodowo czy bezprzewodowo
| Kryterium | Instalacja przewodowa | System bezprzewodowy |
|---|---|---|
| Moment decyzji | stan surowy, przed tynkami | dowolny, także po latach |
| Niezawodność | bardzo wysoka, brak zakłóceń radiowych | zależna od zasięgu i liczby urządzeń |
| Koszt początkowy | wyższy, głównie robocizna i przewody | niższy, urządzenie po urządzeniu |
| Rozbudowa | ograniczona tym, co przewidziano | swobodna |
| Zasilanie czujników | z instalacji | często baterie, z cyklem wymiany |
| Typowe zastosowanie | oświetlenie, rolety, ogrzewanie, wentylacja | czujniki, wtyczki, urządzenia dokładane |
W praktyce większość domów kończy z rozwiązaniem mieszanym. Przewodowo prowadzi się to, co ma działać przez dwadzieścia lat i czego nie chce się zmieniać: oświetlenie, rolety, ogrzewanie. Bezprzewodowo dokłada się resztę, bo tam liczy się elastyczność, a awaria pojedynczego czujnika nie zatrzymuje domu.
Zestawienie pokazuje strukturę wydatku, nie konkretne kwoty. Proporcje zależą od wielkości domu, liczby punktów i wybranego standardu.
Sieć jest ważniejsza niż same urządzenia
Automatyka domowa opiera się na sieci lokalnej, więc jej jakość przesądza o tym, czy system będzie działał płynnie. Doprowadzenie skrętki kategorii szóstej do każdego pomieszczenia to na etapie budowy głównie koszt robocizny i tras, a więc pozycja zależna od metrażu i liczby punktów. W zestawieniu z późniejszym kuciem ścian wypada jednak korzystnie, a daje możliwość podłączenia punktów dostępowych, kamer i urządzeń stacjonarnych bez obciążania sieci bezprzewodowej.
Osobno warto przewidzieć zasilanie po przewodzie sieciowym dla kamer i punktów dostępowych. Eliminuje to potrzebę doprowadzania gniazdka w każdym takim miejscu, a przy okazji upraszcza podtrzymanie zasilania, bo wystarczy zabezpieczyć jedno urządzenie w szafce zamiast kilkunastu w całym domu.
Serwer lokalny czy chmura
To decyzja o charakterze długoterminowym. System oparty w całości na chmurze producenta przestaje działać, gdy zniknie łącze albo gdy producent wycofa usługę. System z lokalnym serwerem pracuje niezależnie od internetu, a dostęp z zewnątrz jest dodatkiem, nie warunkiem działania.
Do tej roli dobrze nadają się kompaktowe komputery poleasingowe, które mają niski pobór mocy, pracują cicho i kosztują ułamek ceny dedykowanych urządzeń. Przegląd takich modeli: https://rnew.pl/pl/menu/komputery-stacjonarne/rodzaj/mini-pc-757.html
Kolejność prac, która oszczędza pieniądze
Czy da się zrobić inteligentny dom w istniejącym budynku?
Tak, przy czym wybór technologii jest węższy. Bez możliwości prowadzenia nowych przewodów sięga się po rozwiązania bezprzewodowe oraz moduły montowane w puszkach za istniejącym osprzętem. Ograniczeniem bywa brak przewodu neutralnego w puszkach łączników.
Ile obwodów przewidzieć na etapie projektu?
Więcej, niż wynika z bieżących potrzeb. Rozdzielenie oświetlenia na strefy i wydzielenie obwodów dla urządzeń sterowanych daje swobodę później. Dołożenie obwodu na etapie budowy kosztuje ułamek tego, co jego dołożenie po wykończeniu.
Czy inteligentny dom podnosi rachunki za prąd?
Same urządzenia sterujące pobierają niewiele, bo pracują w trybie czuwania. Wpływ na rachunek zależy od tego, jak wykorzystuje się automatykę: sterowanie ogrzewaniem według harmonogramu i obecności zwykle obniża zużycie, a nie podnosi.
Co zrobić, gdy producent wycofa wsparcie dla urządzenia?
Rozstrzyga to, czy urządzenie mówi lokalnym protokołem. Sprzęt obsługujący standard pokroju Zigbee albo lokalnego API zwykle pracuje dalej w sieci domowej, tracąc jedynie aplikację producenta. Urządzenie zaprojektowane wyłącznie pod chmurę przestaje działać niezależnie od tego, czy mamy własny serwer. Dlatego przy zakupie warto sprawdzać obsługiwane protokoły, a nie tylko funkcje w aplikacji.
- Wymagania instalacyjne dla łączników inteligentnych, w tym konieczność doprowadzenia przewodu neutralnego
- Zasady projektowania okablowania strukturalnego w budynkach mieszkalnych
- Zasilanie urządzeń sieciowych po przewodzie transmisyjnym w standardach 802.3af i 802.3at
- Porównanie systemów przewodowych i bezprzewodowych stosowanych w automatyce budynkowej