Niedobór testosteronu u mężczyzn – objawy, przyczyny i możliwości leczenia

Rola hormonów w organizmie mężczyzny

Podstawowym hormonem płciowym u mężczyzn jest testosteron, który bezpośrednio odpowiada za rozwój cech płciowych, produkcję plemników, a także za utrzymanie gęstości tkanki kostnej oraz masy mięśniowej. Zrozumienie naturalnych mechanizmów jego syntezy jest niezwykle ważne dla zachowania zdrowia. Jak podkreśla Robert Jarema, założyciel i dyrektor medyczny Kliniki MOC, prawidłowe stężenie tego hormonu może rzutować na homeostazę i właściwe funkcjonowanie całego organizmu. Jest to doświadczony urolog, posiadający również cenne doświadczenie w dziedzinie andrologii, co poszerza spektrum spojrzenia na zdrowie pacjenta.

Prawidłowa i rzetelna diagnostyka zawsze opiera się na wywiadzie lekarskim, badaniu oraz panelu specjalistycznych analiz laboratoryjnych:

• ważne jest, aby podczas pobierania próbek krwi oceniać nie tylko sam testosteron całkowity, ale również testosteron wolny, poziom SHBG (globuliny wiążącej hormony płciowe), prolaktyny, estradiolu czy hormonów tarczycy;

• wyniki analiz z krwi każdorazowo zestawia się ze zgłaszanymi przez mężczyznę problemami oraz jego nawykami związanymi z trybem życia.

Jakie objawy sugerują niedobór androgenów, w tym testosteronu?

Zmniejszenie stężenia hormonów manifestuje się poprzez zmiany w parametrach organizmu. Zjawiska te postępują stopniowo i bywają przypisywane naturalnym procesom starzenia lub przemęczeniu. Sygnały płynące z organizmu klasyfikuje się na sferę fizyczną, seksualną oraz kognitywną. Weryfikacja tych objawów stanowi podstawę do dalszych działań.

Wśród objawów zgłaszanych w wywiadzie lekarskim wymienia się m.in.:

• zmęczenie fizyczne i długoterminowy spadek poziomu energii do wykonywania pracy;

• zmniejszenie popędu seksualnego (libido) oraz brak porannych erekcji fizjologicznych;

• zaburzenia erekcji, utrudniające lub uniemożliwiające podjęcie aktywności seksualnej;

• spadek masy mięśniowej połączony ze zmniejszeniem siły fizycznej i gorszą regeneracją;

• przyrost tkanki tłuszczowej, koncentrującej się w przestrzeni brzusznej (otyłość trzewna);

• problemy z pamięcią krótkotrwałą oraz trudności z utrzymaniem skupienia uwagi;

• zaburzenia rytmu snu, obejmujące bezsenność i regularne wybudzanie się w nocy;

• obniżenie nastroju, zwiększoną drażliwość i spadek motywacji do podejmowania zadań.

Aby potwierdzić przyczynę tych objawów, konieczne jest badanie krwi. Najlepiej wykonać je rano, między godziną 7:00 a 9:00. Wyniki wskażą dokładny poziom hormonów, co pozwoli zaplanować odpowiednie leczenie i ewentualne zmiany w diecie.

Co może powodować niedobór testosteronu? Najczęstsze przyczyny

Z medycznego punktu widzenia przyczyny niedoboru testosteronu można podzielić na dwie główne grupy.

1. Pierwsza to problemy z samymi jądrami, które na skutek uwarunkowań genetycznych lub urazów nie są w stanie wyprodukować wystarczającej ilości hormonu. 

2. Druga grupa leży po stronie mózgu (przysadki i podwzgórza), który nie wysyła do narządów odpowiedniego sygnału pobudzającego je do pracy.

Spadek produkcji testosteronu jest częściowo związany z wiekiem, jednak największy wpływ na to zjawisko mają schorzenia metaboliczne. Przykładem jest otyłość, która prowadzi do wzmożonej aromatyzacji. W tym procesie aktywna tkanka tłuszczowa, przy udziale enzymu zwanego aromatazą, przekształca wyprodukowany testosteron w żeńskie estrogeny. W efekcie pula męskiego hormonu we krwi wyraźnie spada. Gospodarkę hormonalną na poziomie komórkowym dodatkowo zaburzają cukrzyca typu 2 oraz rozwijająca się insulinooporność.

Ogromnym obciążeniem dla organizmu jest również przewlekły stres. Powoduje on ciągły, wysoki poziom kortyzolu, który blokuje sygnały wysyłane z mózgu (podwzgórza i przysadki) do jąder, skutecznie hamując produkcję testosteronu. Równie ważny jest odpowiedni odpoczynek, ponieważ to podczas snu następuje główny wyrzut hormonów. Bezdech senny i zaburzenia oddychania powodują niedotlenienie tkanek, co zatrzymuje tę nocną syntezę. Wreszcie, dieta uboga w zdrowe tłuszcze pozbawia organizm cholesterolu, który jest podstawowym surowcem budulcowym dla wszystkich hormonów steroidowych.

Jakie są możliwości leczenia niedoborów testosteronu?

Panowie, którzy zauważają u siebie opisane wyżej objawy, nie muszą godzić się na ich występowanie. Jedną z możliwości, jaka się przed nimi otwiera, jest udział w Programie Męskie Hormony oferowanym przez Klinikę MOC. To terapia dobierana indywidualnie przez zespół dr. Jaremy do potrzeb pacjenta, gdyż nie zawsze potrzebne jest stosowanie farmakologii. Niekiedy wystarczy zmiana stylu życia, suplementacja i optymalizacja snu, diety czy aktywności fizycznej. W innych sytuacjach rekomenduje się połączenie obu ścieżek.

Leczenie farmakologiczne rozpoczyna się dopiero po wykluczeniu przeciwwskazań. Aby dostarczyć hormon do krwiobiegu, medycyna wykorzystuje najczęściej iniekcje domięśniowe (zastrzyki) lub preparaty przezskórne, takie jak żele. Warto wiedzieć, że podawanie testosteronu z zewnątrz sprawia, że organizm wstrzymuje jego naturalną produkcję. Zjawisko to czasowo hamuje również wytwarzanie plemników, czyli spermatogenezę.

Przeciwwskazaniem do farmakoterapii pozostaje nadkrwistość, charakteryzująca się podwyższonym hematokrytem. W praktyce oznacza to, że krew staje się zbyt gęsta, co silnie obciąża układ sercowo-naczyniowy i podnosi ryzyko zakrzepów. Dlatego tak istotne jest, aby plan leczenia był dobrany do potrzeb i stanu pacjenta, a także by ten zawsze mógł liczyć na wsparcie w tym procesie. To wszystko znajduje się w ofercie Kliniki MOC, która obejmuje wszystko, czego potrzeba, aby zadbać o męskie hormony w kompleksowy i bezpieczny sposób.